Laksur er burðardygg, heilsugóð og vælsmakkandi føði. Tað er framtíðarinnar matur í einum heimi við skjótt vaksandi fólkatali og umhvørvi við avbjóðingum, har ið úrvalið av burðardyggum djóraproteinum er sera avmarkað.
Vit hava bundið okkum til burðardygd ikki bara við orðum; tað er veruleiki. Óheft granskingarfeløg í Noreg hava greinað okkara kolevnisslóð nágreiniliga viðvíkjandi framleiðslu, slakti og pakking tey seinastu árini. Frá 2023 til 2025 var okkara útlát frá framleiðslu, slakti og pakking bara 3,4 kg av CO2 fyri kilo av HOG (kruvdur laksur við høvdi). Tey óheftu granskingarfeløgini grundgeva ta kámaru kolevnisslóðina hjá Hiddenfjord við minni fellið samanborið við miðaltalið í norskari laksavinnu.
Hinumegin hagtøl ekkóar moralurin hjá okkum viðvíkjandi burðardygd í tí, vit gera. Flogfrakt er ein høvuðsorsøk til stórt CO2-útlát um allan heim og hevur umleið 50 ferðir so stórt útlát sum sjófrakt. Vit hava valt flutning við lítlum útláti við at útiloka flogfrakt og hava harvið skorið okkara kolevnisslóð í uttanlandsflutningi 94%.
At velja Hiddenfjord laks er ikki bert at velja ein fisk; tað er at velja viljan til at varðveita umhvørvið. Okkara grundleggjandi virði krevja, at vit stíga varliga á umhvørvið bæði heima og longur út í heim og soleiðis síggja til, at framtíðar ættarlið arva somu umstøður, sum vit njóta í dag. Henda grundregla fylgir øllum liðum í okkara arbeiði frá ringunum, har laksurin veksur, til fóðrið, hann etur.
Aling í ábærum økjum
Hiddenfjord laksur verður aldur í ringum á ábærum plássum til tess at røkka bestu djóravælferð og at fyribyrgja botndálking. Vit velja ábær pláss til at ala laks í til tess at tryggja bestu liviumstøður hjá laksinum og bestu umhvørvisburðardygd.
Í Hiddenfjord taka vit regluliga sjógvroyndir og mát av havbotni til tess at tryggja bestu aliumstøður. Føroyska umhvørvisstovan hevur eftirlit við havbotninum og borgar fyri havbotnsgóðsku hvørt útsetuskeið.
Dygdargóð fóðring
Næst eftir flogfrakt er fóðringin størsti CO2-syndarin í laksaframleiðslu. At brúka lítið fóður í mun til lidna vekt (FCR) gevur minni CO2-útlát. Til tess at tryggja, at óvanligar hendingar ikki ávirka úrslitið í stóran mun, skráseta vit fóður-fisk lutfallið (FCR) í tríára tíðarskeið. Frá 2023 til 2025 var okkara FCR í miðal 1,17 kg av fóðri til at framleiða 1 kg av laksi.
Vit ganga á odda við nýhugsan í fóðurskipanum við undirvatnsmyndatólum, varnarum og forritum til at fylgja fóðurkúlubýti í laksaringunum. Skipanin er ment av Faroe Fish, og okkara starvsfólk hava fjareftirlit frá okkara fóðurmiðstøð. Tað neyva og vælskipaða eftirlitið av okkara fóðurskipan hevur gjørt, at fiskurin er vorðin so stórur sum til ber, og hevur hjálpt okkum at minka um fóðurburturkast, so at tað er so lítið sum møguligt. Okkara royndir vísa týðiliga, at bestu liviumstøðurnar hjá laksi veita mestan vøkstur og besta smakk og fastleika.
Rúmd í ringum og fiskavælferð
Reglurnar krevja, at mesti tættleiki í ringunum skal ikki vera meira enn 25 kg/m3. Men til tess at økja fiskavælferðina og tryggja, at laksurin hevur nóg nógv pláss til at trívast og vaksa í, miða vit imóti at hava eitt innanhýsis mestamark sett við 20 kg/m3 meginpartin av tíðini. Vit máta regluliga súrevni til tess at tryggja so góða djóravælferð sum møguligt. Okkara burðardyggi arbeiðsháttur er avgerandi partur í vælferðini hjá okkara laksi. Tað ger, at vit hava millum bestu úrslit, tá ið tað ræður um felli. Til tess at tryggja, at óvanligar hendingar ikki ávirka úrslitið stórvegis, skráseta vit fellið í tríára tíðarskeið. Frá 2023 til 2025 var okkara fellið 8,3%, samanborið við umleið 15% í miðal í hesi vinnu um allan heim.
Natúrlig lúsahandfaring
Laksalús er, hóast hon er natúrliga til staðar í villlaksi, ein týdningarmikil avbjóðing í laksaaling. Í Hiddenfjord hava vit framt nøkur burðardygg tiltøk til at handfara hetta mál vandaliga.
Síðan 2010 hava vit gjørt munandi íløgur í gransking við tí endamáli at økja støddina á feskvatnslaksi, kallað smolt, áðrenn tað verður sett út í sjóringarnar. Vit at vaksa um smoltstøddina frá upprunaligu 80 g til 800 g í miðal hava vit minkað munandi um tíðina saman við lúsum. Hetta slóðbrótandi arbeiði hevur gjørt okkum til undangonguvirki í stórum smoltstøddum, og laksaalarar úr øllum heiminum vilja læra av okkara framgongd.
Ein annar grundarsteinur undir okkara lúsahandfaring er at flyta alingina til ábær øki. Vit minka laksaalingina í økjum, har vit hava stórar trupulleikar við laksalús og vaksa um alingina í ábærum plássum við harðari streymi og størri aldu, har ið færri laksalýs eru. Vit kunnu siga við vissu, at vit hava ábærastu laksaaling í heiminum.
Í 2014 gingu vit á odda við at brúka rognkelsi sum natúrligan lúsabasara. Rognkelsi etur laksalýs í natúrligum samværi við laksin. Okkara nærlagda toymi við havlívfrøðingum og djóralæknum arbeiðir støðugt við vælferð og virkni hjá rognkelsi og fremur slóðbrótandi granskingartiltøk, sum hava vakt áhuga um allan heim.
<arrow-link>Vísindalig grein í Nature<arrow-link>
<arrow-link>Vísindalig grein í Science Direct<arrow-link>
Hóast skiftandi úrslit við rognkelsi aðrastaðni, vísir okkara umfatandi gransking, at okkara rognkelsi ger sera stóran mun, tá ið tað snýr seg um at minka um laksalýs á laksinum. Hon vísir eisini, at vælferðin hjá rognkelsum okkara batnar í heilum. Á ábærum plássum finnast natúrlig liviumhvørvi, sum veita rognkelsum bestu liviumstøður. Okkara serstaki máti at lata tara vaksa í ringunum gevur rognkelsum eitt natúrligari búøki, og tað gevur rognkelsum færri sár, enn tey fáa í reinum ringum.
Strangastu reglur
Í 2003 settu Føroyar eina av heimsins mest umfatandi og strangastu djóralógum í gildi fyri aling: Faroese Veterinarian Act on Aquaculture. Í 1998 var Hiddenfjord ein av meginkreftunum, tá ið henda lóg varð orðað og sett í gildi. Í dag hava Føroyar tryggasta fiskaframleiðsluumhvørvi í heiminum viðvíkjandi sjúkueftirliti.
Síðan hon kom í gildi í 2003, hevur føroyska djóralógin um aling verið fyrimynd fyri støði í burðardyggari aling um allan heim. Ein grundregla í hesi lóg er tað serstaka ”allir inn, allir úr” arbeiðslagið, sum merkir, at hvørt aliøki er avmarkað til eitt ættarlið av laksi. Fyri hvørt ættarliðskifti verður øll útgerð reinsað og góðkend av Heilsufrøðiligu Starvsstovuni, og síðani er eitt kravt tveir mánaða hvíldarskeið, áðrenn næsta ættarlið kann alast.
Tann stranga alilógin í Føroyum hevur havt avgerandi týdning fyri vælferðina hjá okkara laksi. Í Hiddenfjord menna vit alla tiðina okkara burðardyggu mannagongdir, summar teirra hava verið nýttar í nógv ár. Til dømis hevur okkara laksur síðan tíðliga í nítiárunum verið púra leysur av antibiotika og hormonum.
Størsta avbjóðingin í laksavinnuni í dag er kortini laksalúsin. Sum aftursvar hevur Hiddenfjord framt nýskapandi innanhýsis broytingar, m.a. við at framleiða størri smolt, flyta alingina út á ábærari øki og brúka rognkelsi til at berja lúsapláguna niður. Harafturat virka vit fyri at fáa strangari lógir í landinum til at halda lúsapláguni niðri og forða fyri spjaðing millum aliøki.
Síðan fyrsta lakslúsareglugerðin kom í 2009, hava reglurnar verið gjørdar strangari og strangari í 2014, 2016, 2017, 2021 og 2023. Hóast tað er avbjóðandi at krevja strangari reglur, er tað alneyðugt at forða fyri spjaðing av laksalús millum aliøki. Í 2017 fingu vit ávirkað so mikið, at tað bleiv alment avdúkað, hvussu mangar lýs vóru taldar á laksi, sum førdi til færri lús í Føroyum.
Tann 1. juni 2020 var hægst loyvda lúsatal minkað til 1,0 lús fyri hvønn laks, síðan minkað enn meira í 2021 til 0,5 fyri hvønn laks í eitt 3 mánaða skeið millum 1. mai og 31. august. Enn eina ferð hevur Hiddenfjord virkað fyri at fremja hesar lógarbroytingar. Vit plikta okkum enn sum áður til at ráða til enn strangari laksalúsareglur til tess at tryggja framhaldandi burðardygd í aling í Føroyum.
ESG-frágreiðing
Okkara ESG-frágreiðing (umhvørvi, sosial viðurskifti og leiðsluháttur) hevur til endamáls at vísa, hvørja ávirkan okkara arbeiði hevur á umhvørvið, og at greiða frá, akkurát hvat vit hava gjørt og ætla at gera til tess at minka sum mest um okkara umhvørvisávirkan. Vit gera hetta á gjøgnumskygdan og erligan hátt, sum heldur okkum til svars.
Framtíðar ættarlið skulu hava somu umstøður at menna seg í – í samljóði við náttúruna – sum vit hava í dag. Álit og opinleiki eru okkara hornasteinar. Vit halda, at umhvørvislig menning byggir á gjøgnumskygni, og at vinnan má kenna sínar avbjóðingar til tess at loysa tær. Sostatt síggja vit tað sum okkara ábyrgd at vísa, hvørja ávirkan okkara arbeiði hevur á umhvørvið.
Les okkara ESG-frágreiðing 2025 á netinum niðanfyri.